Wǎnxī huáng dà chá

ཇ་སེར་གྱི་རིགས་ནང་མི་དམངས་ཀྱི་ཆེས་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་སྟེ། ལོ་མ་ཆེ་བའི་རྒྱུ་ཆ་དང་། དྲོད་ཚད་མཐོ་བའི་སྨིན་སྦོ་བྱེད་པ། མཐའ་མའི་སྲེག་སྦྱང་lā lǎo huǒ (拉老火) བཅས་ཀྱིས་མཐུག་པོའི་ཁ་རྩི་དང་ངོས་འཛིན་རུང་བའི་锅巴香 — ཁོག་མའི་མཐའ་ལ་སྐམ་སྲེག་བྱུང་བའི་འབྲས་ཤུན་དྲོད་སྟོན་པའི་དྲི་མ་སྐྲུན་གྱི་ཡོད།

1. རིགས་དབྱེ་དང་འབྱུང་ཁུངས།

• རིགས། ཇ་སེར། (黄茶, huáng chá)
• སྡེ་ཚན། ལོ་མ་ཆེ་བའི་ཇ་སེར། — 黄大茶 (huáng dà chá), ཇ་སེར་གྱི་ཆ་རྒྱུའི་ཉམས་མཁྲེགས་ལྟར་དབྱེ་བའི་སྡེ་ཚན་གསུམ་གྱི་ཡ་གྱལ་ཞིག་སྟེ། 黄芽茶 (huáng yá chá, ཐེའུ་ལས་བཟོ་བ།), 黄小茶 (huáng xiǎo chá, ལོ་མ་ཕྲ་མོ།) དང་黄大茶 (huáng dà chá, ལོ་མ་རྒྱས་པོ།) བཅས་ཡིན། འདི་དག་ཚང་མར་ཐུན་མོང་གི་གོ་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡོད་དེ། 闷黄 (mèn huáng) ཞེས་པ་སྨིན་སྦོ་བྱེད་པའི་གནས་རིམ་ཡིན། འདིའི་སྐབས་ལོ་མ་སེར་པོར་འགྱུར་བ་དང་། རྩུབ་པོའི་ལྗང་ཁུའི་རྣམ་པ་འཇམ་པོའི་མངར་ཆར་འགྱུར་གྱི་ཡོད།
• སྡེ་ཚན་ནང་གི་གནས་བབ། ཧོ་ཧྲན་ཧོང་ཏ་ཆ་ནི་ཇ་སེར་གྱི་ཚད་ཐིག་ནང་ལོ་མ་ཆེ་བའི་མཐའ་མར་གནས་ཡོད། གལ་ཏེ་གྲགས་ཅན་གྱི་ཐེའུ་ཇ་སེར། — 君山银针, 蒙顶黄芽, 霍山黄芽 བཅས་ནི་སྡེ་ཚན་འདིའི་དཔོན་རིགས་ཡིན་ན། 黄大茶 ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྒྱུན་ལྡན་དང་། མང་ཚོགས་ཀྱི་ཆེད་ཡིན་པས། སྟོབས་ཆེན་དང་རྒྱས་པའི་ཁ་རྩི་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱས་ཡོད།
• འབྱུང་ཁུངས། 皖西 (Wǎnxī, ཨན་ཧུའེ་ནུབ་ཕྱོགས།): 霍山 (ཧོ་ཧྲན།) རྫོང་དང་ཉེ་འཁོར་གྱི་金寨 (ཅིན་ཀྲའེ།) དང་六安 (ལུའུ་ཨན།) བཅས་རི་རྒྱུད་དང་རི་ཟུར་གྱི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པས། ལོ་མའི་རྒྱུ་ཆ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་མྱུར་དུ་རྩུབ་པོར་འགྱུར་བ་སྟེར་གྱི་ཡོད།
• ས་ཁམས་བདག་དབང་བརྡ་སྟོན། ཧོ་ཧྲན་ཧོང་ཏ་ཆ་ལ་ས་ཁམས་བདག་དབང་བརྡ་སྟོན་(GI) གི་གོ་གནས་ཡོད་པས། འབྱུང་ཁུངས་དང་མིང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། འདིས་བདེན་པའི་皖西 ཐོན་རྫས་དང་འདྲ་བའི་ལོ་མ་ཆེ་བའི་ཟོག་བསྐྱར་ལས་ཁྱད་འཕེད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།
• མ་འཁྲུག་རོགས། རྫོང་གཅིག་གམ་ས་ཁུལ་གཅིག་གི་ནང་ — 霍山 (ཧོ་ཧྲན།) — ཆ་ཁྱད་པར་བ་ཆེ་བ་གཉིས་ཡོད་པ་སྟེ། ཕྲ་བའི་ཐེའུ་རིགས་ 霍山黄芽 (དབྱིབས་ནི་“བྱེའུ་ལྕེའི་རྣམ་པ”། མོན་འབྲས་དང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་མ་ལྡན་པ།) དང་རྩུབ་པོ་དང་སྟོབས་ཆེན་ལྡན་པའི་ 霍山黄大茶 གཉིས་ཡིན། མིང་གི་ཐོག་ནས་འཁྲུག་སླ་མོད། ཆ་རྒྱུ་དང་ཁྱད་ཆོས་ཐོག་ནས་འདི་གཉིས་ལྡོག་ཕྱོགས་ཡིན།

2. ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གཞུང་དོན་སྙིང་།

ཧོ་ཧྲན་གྱི་ཇ་སེར་ལ་རྩ་བ་གཏིང་ཟབ་ཡོད་དེ། ཐེའུ་རིགས་ 霍山黄芽 ནི་ཐང་རྒྱལ་པོའི་དུས་ཀྱི་“国史补” ནང་ཕུལ་བྱུང་(贡) ཇ་བཅུ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་དུ་གྲངས་འཁོད་བྱས་ཡོད་ལ། ས་ཁུལ་འདི་ནི་ — མཚོ་ངོས་ལས་རྨིས་སྨི་༡༠༠༠ ཡས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་ཡོད་པའི་ — ཇ་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པར་སྔོན་ནས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཡིན། གནས་སྟངས་འདིའི་ངོས་སུ་ 黄大茶 ནི་ལག་ལེན་ཆེ་བ་དང་མང་ཚོགས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་སྟེ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྨིན་པའི་ཆ་རྒྱུ་ལས་བཟོས་པའི་ཡོངས་ཁྱབ་ནང་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་ཇ་ཞིག་དང་། མེ་འདབ་ན་བསྲེགས་པའི་ཞིང་པའི་“ནང་ཁྱིམ” གྱི་མཛེས་རྒྱན་སྲུང་བ་ཞིག་ཡིན།

དེང་སང་ ཧོ་ཧྲན་ཧོང་ཏ་ཆ གི་མཐའ་འཁོར་དུ་ 降脂降糖 (ཚིལ་ཞོ་དང་མངར་ཞོ་དམས་པ།) ལ་དམིགས་པའི་ཚོང་ཁྲོམ་ལས་དོན་ཚུལ་བཟོས་ཡོད། འདི་ནི་ཚོང་རྭའི་གནས་བབ་ཅིག་ཡིན་ལ། ཚིག་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་ནང་དཔྱ་ཁྲལ་གྱི་ཚུལ་དུ་ཚོང་ཁྲོམ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་ཏུ་ཟིན་ཐོར་འགོད་པ་ལས། གསོ་རིག་གི་དམ་བཅའ་གང་ཡང་མི་འགོད།

3. རྩི་ཤིང་རིག་པའི་ངོ་སྤྲོད་དང་ཆ་རྒྱུ།

• ཆ་རྒྱུ། 单芽 ཡང་ན 1芽1叶 ཇ་ལྟེ་བ་ཐེའུ་རིགས་ཇ་སེར་དང་མི་འདྲ་བར། འདིའི་ཆ་རྒྱུ་ནི་ — 一芽多叶 (yī yá duō yè, ཐེའུ་དང་ལོ་མ་འགའ་ཤས་ལྡན་པ།) དང་ཆེ་བ་སྨིན་པའི་ལོ་མ་ཡིན།
• བསྡུ་རུབ། དུས་ཕྱི་བ་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཡལ་ག་རིང་བོ། ཆ་རྒྱུ་སྨིན་པ་འདི་ཉིད་གཤིས་ཀ་ཡོངས་ཀྱི་རྨང་གཞི་ཡིན་པ་སྟེ། རྩུབ་པོའི་ལོ་མས་གྲུབ་ཆའི་དངོས་རྫས་མང་བ་སྟོན་པ་དང་། ཉམས་མཁྲེགས་ཀྱི་ཐེའུ་བཤིག་ཐུབ་པའི་དྲོད་ཚད་མཐོ་བའི་སྦྱང་བྱ་བཟོད་ཐུབ།
• ལྷོ་རིགས་དང་ཁྱད་པར། བྱང་ངོས་ཨན་ཧུའེ་རིགས་དང་ལྷོ་ངོས་ཀྱི་ལོ་མ་ཆེ་བའི་ཇ་སེར་རིགས་ — 广东大叶青 (Guǎngdōng dà yè qīng) ཞེས་པ་དབྱེ་དགོས། འདི་ནི་广东 ནས་大叶种 (ལོ་མ་ཆེ་བའི་རིགས།) བཟོས་པ་དང་ཤིང་ཏོག་དང་སྦྲང་རྩིའི་ཁྱད་ཆོས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན། ཧོ་ཧྲན་ཧོང་ཏ་ཆ་ནི་དྲོད་དང་ལྡན་པའི་་བྱང་ངོས་ཀྱི་ལོ་མའི་རྒྱུ་ཆ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེའི་ཁྱད་ཆོས་བསྐྲུན་མཁན་ནི་སྨིན་ཤིང་མ་ཡིན་པར་མེ་ཡིན།

4. ས་རྒྱུ་དང་གསོ་སྐྱོང་གི་ཁྱད་ཆོས།

ཐོན་སྐྱེད་ས་ཁུལ་ནི་ — 皖西 (ཨན་ཧུའེ་ནུབ་ཕྱོགས།): 霍山 (ཧོ་ཧྲན།) རྫོང་དང་ཉེ་འཁོར་གྱི་金寨 (ཅིན་ཀྲའེ།) དང་六安 (ལུའུ་ཨན།) བཅས་ཡིན། འདི་ནི་རི་རྒྱུད་དང་རི་ཟུར་གྱི་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པས། ལོ་མའི་རྒྱུ་ཆ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་མྱུར་དུ་རྩུབ་པོར་འགྱུར་བ་སྟེར་གྱི་ཡོད། — རྒྱུ་ཆ་འདི་ནི་ཉམས་མཁྲེགས་ཀྱི་ཐེའུ་རིགས་ལ་མི་འཚམས་པར་ལོ་མ་ཆེ་བའི་ཇར་གཟིགས་ཆེས་འཚམས། ཧོ་ཧྲན་ས་ཁུལ་དེ་ཉིད་མཚོ་ངོས་ལས་རྨིས་སྨི་༡༠༠༠ ཡས་ཀྱི་མཐོ་ཚད་ཡོད་པ་དང་སྔོན་ནས་ཇ་ཁུལ་དུ་གྲགས་པ་ཡིན།

5. བཟོ་ལས་ལག་རྩལ།

皖西 黄大茶 གི་ཐོན་སྐྱེད་སྤྱི་འགྲོས་ནི་ཡིག་ཁུངས་སུ་མདོར་བསྡུས་ཤིང་ཏག་ཏག 高温长焖 + 拉老火 (gāowēn cháng mèn + lā lǎo huǒ) — དྲོད་ཚད་མཐོ་བའི་དུས་ཡུན་རིང་བའི་སྨིན་སྦོ་དང་སྦྲགས་མཐའ་མའི་“འཐེན་པའི” སྲེག་སྦྱང་ཞེས་གསལ་བཀོད་བྱས་ཡོད།

• སྨིན་སྦོ་(闷黄): ཇ་སེར་ཚང་མ་དང་འདྲ་བར། བཞུར་བསྡམས་རྗེས་ལོ་མ་སྨིན་སྦོའི་གནས་རིམ་བརྒྱུད་དེ། དྲོད་དང་རླན་གྱི་རྐྱེན་ལན་འོག་ས�བགས་མིན་(སྲིན་བུ་མིན་པ། དྲོད་གཤེར་སྦྱང་བྱ།) གྱི་སེར་འགྱུར་འགྲོ་སྟངས་ནི། ཁྲོ་རོ་ཕིལ་ཆ་ཤས་ཞིག་ཤུགས་རྡུལ་དུ་གཏོང་བ་དང་། སྤོ་ལི་ཕེ་ནོལ་འཇམ་པོར་སྦྱང་འདེགས། “ལྗང་ཁུ” ཡལ་ནས་མངར་འཇམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཐོན་གྱི་ཡོད། 黄大茶 གི་སྨིན་སྦོ་འདི་ནི་ཁྱད་དུ་དྲོད་ཚད་མཐོ་བ་དང་དུས་ཡུན་རིང་བ་ཡིན་པས། ཐེའུ་ཉམས་མཁྲེགས་ཀྱི་རིགས་དང་བསྡུར་ན་སྨིན་སྦོ་ཐེངས་མང་པོ་དང་ཟབ་ནན་བྱེད་པ། (དཔེར་ན། 君山银针 གི་“བསྲེགས་གཉིས་སྨིན་སྦོ་གཉིས།” ཡང་ན 蒙顶黄芽 གི་“སྨིན་སྦོ་གསུམ་བསྲེགས་གསུམ།”) ལས་སྨིན་འབྲས་ཟབ་པ་དང་“བསྲེགས་པའི” ཁྱད་ཆོས་ལྡན།
• 拉老火 — མཐའ་མའི་དྲོད་ཚད་མཐོ་བའི་སྲེག་སྦྱང་། འདི་ནི་བཟོ་ལུགས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཡིན། lā lǎo huǒ ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཡིག་སྒྱུར་ངོ་མ་ནི་“རྙིང་པའི་མེ་འཐེན་པ” ཞེས་པ་དེ་ཡིན་པ་སྟེ། བྱ་མ་ཁུག་མ་ནང་བཅུག་པའི་ཇ་དེ་ཐེངས་མང་པོར་དྲག་པོའི་ཤིང་སོལ་མེ་སྟེང་བརྒྱུད་ནས་“མེར་ཉེ་རུ་འདྲེན” པ་དང་བཏོན་པ་གཅིག་གྱུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དྲོད་ཚད་མཐོ་བས་ལོ་མའི་ངོས་ལ་རྔམ་རྔམ་གྱི་ཁ་དོག་སྟེར་བ་དང་ཅུང་ཟད་སྲེག་པ་བྱེད་པས། — 锅巴香 (guō bā xiāng) ཞེས་པ་ཁོག་མའི་མཐའ་ལ་སྦྱངས་པའི་འབྲས་ཤུན་གྱི་དྲི་མ་དེ་འཁྲུངས་ཡོང་། བསྲེགས་རྗེས་ཀྱི་མངར་འཇམ་གྱི་ཚོར་བ་འདི་ཉིད་ 黄大茶 གི་ངོས་འཛིན་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན།

མཇུག་འབྲས་སུ་གཏེར་སྟོན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ནི་ 焦香 / 锅巴香, 浓厚 — སྲེག་པའི་རྔམ་རྔམ་དྲི་མ་དང་། མཐུག་པོ་རོ་རྒྱས་ཆགས་པའི་ཁ་རྩི་ཞེས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་ཡོད།

6. དབང་པོའི་ཚོར་ཤེས་ཁྱད་ཆོས།

• སྐམ་པོའི་ལོ་མ། ཆེ་བ། ནག་ཁུང་། སེར་སྨུག འཁྱིལ་བའམ་ཁ་ཕྱེ་བའི་སྨིན་པའི་ལོ་མ་དང་རྩང་བུ་དང་བཅས་པ། — ཕྱིའི་ཆ་ནས་ཐེའུ་རིགས་ཇ་སེར་གང་ལས་ཀྱང་རྩུབ།
• དྲི་མ། ལམ་སྟོན་བྱེད་མཁན་གྱི་རྣམ་པ་ནི་ — 锅巴香: བསྲེགས་པའི་འབྲས། བསྲེགས་པའི་འབྲུ་རིགས། ཡང་མོའི་རྔམ་རྔམ་དྲི། རྒྱབ་ལྗོངས་སུ་ — སྤྱིའི་ 焦香 སྟེ་བསྲེགས་པ་དང་མེ་སྒྱོར་གྱི་ཟུར་ཚོད་ནི་拉老火 ནས་བྱུང་བའོ།
• ཁ་རྩི་དང་རོ། མཐུག་པོ། རོ་རྒྱས་ཆགས་པ། 浓厚 — ལྗང་ཁུའི་རྩུབ་ཚོད་མེད་པར། ཟླུམ་པོའི་མངར་འཇམ་གྱི་རྨང་གཞི་ལྡན། འདི་ནི་ཟུར་ཚོད་ཀྱི་ཆ་མིན་པར་བཟོ་ལུགས་ཀྱི་ཇ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དྲོད་སྐྱིད་ཀྱི་གཟུགས་པོ་དང་བསྲེགས་པའི་གཏིང་ཟབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་གཟིགས་སྐྱོང་བྱེད།

8. ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་ཁྱད་ཆོས།

ཧོ་ཧྲན་ཧོང་ཏ་ཆ གི་མཐའ་འཁོར་དུ་ 降脂降糖 (ཚིལ་ཞོ་དང་མངར་ཞོ་དམས་པ།) ལ་དམིགས་པའི་ཚོང་ཁྲོམ་ལས་དོན་ཚུལ་བཟོས་ཡོད། འདི་ནི་ཚོང་རྭའི་གནས་བབ་ཞིག་ཏུ་ཚོང་ཁྲོམ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་ཏུ་ཟིན་ཐོར་འགོད་པ་ལས། གསོ་རིག་གི་དམ་བཅའ་གང་ཡང་མི་འགོད།

9. ཇ་འདེབས་སྟངས།

རྩུབ་པོ་སྨིན་པའི་ཆ་རྒྱུ་ནི་ཚ་པོའི་ཆུ་ལ་དགའ་བ་དང་རོ་ཆགས་པར་མི་སྐྲག འཚམས་པའི་ཐབས་ལམ་ནི།

• ཆུ་འཁོལ། དྲོད་ཚད་95–100 °C ཉེ་བ།
• ཇ་ལོ་མ་ཧ་ཅང་མང་བའི་ཤུགས་ཚད།
• སྔོན་པོའི་ཇ་བཞུ་ཐེངས་དང་པོའི་དུས་ཡུན་ཅུང་རིང་བ་ཆོག — ལོ་མ་ཆེ་བས་ཐེའུ་ལས་རོ་འདོན་པར་བུལ་བོ་ཡོད།
• དྲོད་འཛིན་སྣོད་བཅུད། (དཀར་ཡོལ། མཐུག་པོའི་རྫ་ཡོལ།) ནི་བསྲེགས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཕྱེ་བར་ཧ་ཅང་ལེགས།

君山银针 དང་འདྲ་བར་ཐེའུའི་“ཡར་ལྡིང་མར་བབས་གསུམ” སྟོན་པའི་ཆེད་དུ་ཤེལ་སྣོད་ནང་མི་འགྲེམས་པར། 黄大茶 ནི་བལྟས་ཆོག་པའི་ཇ་མིན་པར། རྒྱུན་ལྡན་གྱི་སྟོབས་ལྡན་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཆེད་ཇ་ཞིག་ཡིན།

11. རིན་གོང་དང་ཟོག་བསྐྱར།

བདེན་པའི་ 霍山黄大茶 ཇི་ལྟར་དབྱེ་ཚུལ།

• ཆ་རྒྱུ། ཆེ་བ་སྨིན་པའི་ལོ་མ་དང་རྩང་བུ། 一芽多叶 — གཙང་མའི་ཐེའུ་མིན། གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱི་མདུན་དུ་ཕྲ་བའི་ཐེའུ་ཆ་རྒྱུ་“བྱེའུ་ལྕེ” རྣམ་པ་ཡོད་ན། དེ་ནི་霍山黄芽 ཡིན་པས། ས་ཁུལ་འདིའི་ཇ་རིགས་གཞན་ཞིག་ཡིན།
• དྲི་མ། འཁྲུལ་མེད་ཀྱི་ངོས་འཛིན་ནི་ — 锅巴香 / 焦香: 拉老火 ནས་བྱུང་བའི་བསྲེགས་པ། འབྲུ་རིགས་དང་རྔམ་རྔམ་གྱི་ཟུར་ཚོད། བསྲེགས་སྦྱང་མིན་པའི་“ལྗང་ཁུའི་རྗེན་དྲི” ནི་黄大茶 ལ་མི་ཉེས་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན།
• གཟུགས་པོ། ཁ་རྩི་མཐུག་པོ། 浓厚; ཕྲ་བ་དང་ཡང་མོ་ནི་དེའི་སྐད་ཡིག་མིན།
• **འབྱུང་ཁུངས།